روش تست اینورتر

یکی از سوالاتی که همیشه از تیم بهپو صنعت صدرا می‌پرسید این است که چگونه عملکرد درایو را تست و عیب یابی کنیم؟ زمانی‌که اینورتر به مشکل می‌خورد یا راندمان کاری درایو کاهش می‌یابد، بهترین روش این است که اینورتر تست شود تا مشکلات دستگاه شناسایی گردد. در این مقاله قصد داریم که روش‌های مختلف برای تست اینورتر را با هم بررسی کنیم. تا انتها این مقاله با ما همراه باشید.

برخی از بهترین برندهای اینورتر در بازار

قبل از اینکه به روش تست اینورتر بپردازیم، چند نمونه از بهترین برندهای اینورتر را در این مقاله از بهپو صنعت صدرا معرفی میکنیم که در سطح بازار از کیفیت قابل قبولی برخوردار هستند و اکثر تکنسین ها و افرادی که در زمینه اتوماسیون صنعتی فعالیت میکنند،از این برندها در پروژه هایشان زیاد استفاده میکنند.

چرا که هم مشکلات خرابی و افت توان ندارند و مورد دیگر اینکه گارانتی و خدمات پس از فروش خوبی دارند و هم خیال کارفرما و هم تکنسین کار را راحت می کنند. برندهایی مثل اینورتر اشنایدر، اینورتر یاسکاوا، اینورتر زیمنس، اینورتر ای بی بی، اینورتر دلتا و اینورتر ال اس را می توان از این دسته از بهترین برندها نام برد.

روش تست اینورتر شامل چه مراحلی می‌شود؟

همان‌طور که می‌دانید دلایل مشکلات و خرابی اینورتر نیاز به بررسی دارد که برای عیب یابی تخصصی و تعمیرات درایو باید به افراد متخصص و حرفه‌ای مراجعه شود. در فرایند روش تست اینورتر باید نکات ایمنی مانند دستکش‌های عایق رعایت شود. در ادامه نحوه تست درایو را با هم بررسی می‌کنیم تا از کارکرد بهینه درایو اطمینان حاصل شود.

• اینورتر را به‌صورت بصری مشاهده شود تا خرابی‌ها مشخص گردد.
• ولتاژ ورودی و خروجی بررسی شود.
• امواج و فرکانس بررسی گردد.
• آزمایش مقاومت عایقی (تست میگر) گرفته شود.
• میزان راندمان و توان درایو چک شود.
• درجه حرارت اینورتر و فن خنک کننده درایو کنترل گردد.
• سیستم‌های حفاظتی اینورتر بررسی شود.
• برای عیب یابی و تست اینورتر می‌توان به منوال و دفترچه راهنما دستگاه مراجعه شود.

هر کدام از آن‌ها را در ادامه به‌صورت جداگانه بررسی می‌کنیم:

در روش تست اینورتر به‌ صورت بصری بازبینی گردد.

از موارد مهم در تست اینورتر این است که به صفحه پشتی درایو نگاه شود. در صورتی‌که صفحات پشتی دستگاه مشکی رنگ بود یا لکه دود سیاه مشاهده شد، احتمالا قطعات داخلی اینورتر آسیب دیده‌اند یا منفجر شده‌اند.

ولتاژ ورودی و خروجی بررسی شود.

اولین قدم برای روش تست اینورتر، بررسی ولتاژ ورودی و خروجی دستگاه با مولتی متر است. در این‌جا باید ولتاژ ترمینال‌های درایو R، S و T را اندازه گیری شود و باید تقریبا با ولتاژ نامی اینورتر برابر باشد. در واقع باید ولتاژ را به‌صورت زیر اندازه گیری شود:

1. اندازه‌گیری ولتاژ بین R و S
2. اندازه‌گیری ولتاژ بین R و T
3. اندازه‌گیری ولتاژ بین S و T

اگر ولتاژ ورودی یا خروجی بالا و پایین است، این مشکلات مربوط به باتری و سیم کشی اینورتر است و منجر به ناپایداری و خرابی می‌شود. برای اندازه گیری ولتاژ خروجی اینورتر، باید مولتی متر RMS استفاده شود تا قابلیت فیلتر کردن هارمونیک را داشته باشد. با این مولتی متر RMS مقدار دقیق به دست می‌آید.

مرحله بعدی روش تست اینورتر امواج و فرکانس بررسی گردد.

برای بررسی انواع موج و فرکانس از اسیلوسکوپ استفاده شود. علت نداشتن خروجی اینورتر مربوط به فرکانس است که باید توسط اسیلوسکوپ یک موج سینوسی نشان دهد. هرگونه انحراف و تغییر در موج سینوسی می‌تواند نشان‌دهنده مشکل در اینورتر است. فرکانس ورودی اینورتر باید بین 50 تا 60 هرتز باشد و اگر موج فرکانسی دچار اغتشاشات و نویز الکترومغناطیسی باشد، نشان‌دهنده یک مشکل مربوط به فیلتر، مدولاسیون (PWM) یا بار باشد.

تست میگر یا آزمایش مقاومت عایقی گرفته شود.

تست میگر برای بررسی کاهش کیفیت عایق سیم‌ها انجام می‌شود. این تست رو می‌توان به‌صورت منظم و طبق یک برنامه انجام دهید تا از احتمال بروز خرابی پیشگیری کند. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید با آموزش درایو اطلاعات خود را ارتقا دهید. تست مقاومت عایق کمک می‌کند تا از تطابق عملکرد عایقی اینورتر با استانداردهای ایمنی اطمینان یافت و از خطرات جدی مانند برق گرفتگی و آتش سوزی جلوگیری کند.

درجه حرارت اینورتر و تهویه درایو کنترل گردد.

برای تست دما اینورتر بهتر است درجه حرارت اینورتر را با استفاده از دماسنج یا ترمومتر اندازه گیری شود. دما اینورتر باید بین محدوده 0 تا 40 درجه سانتی گراد باشد. گردش هوا و خنک سازی باید به‌درستی انجام شود و اگر دما بیش از حد بالا یا پایین باشد، باید سیستم تهویه و فن خنک کننده بازبینی و بررسی شود.

سیستم‌های حفاظتی اینورتر بررسی شود.

ویژگی‌های حفاظتی شامل حفاظت در برابر اضافه ولتاژ، افت ولتاژ، اضافه جریان، گرما بیش از حد و خطا زمین می‌شود. درصورت بروز ارور، اینورتر باید خاموش شود یا پس از برطرف شدن خطا، عملیات خود را دوباره از سر بگیرد. ایجاد مشکل در رله، سنسور، فیوز از دلایل کار نکردن سیستم حفاظتی اینورتر است. به‌طور مثال، در مناطق با رطوبت زیاد، از اینورتر با درجه حفاظت بالا استفاده شود تا در برابر خورندگی و رطوبت مقاوم باشد. در شرایط خاص، وضعیت کابل‌ها و باتری چک شود تا کارکرد دستگاه در بالاترین سطح قرار بگیرد. در زمان خرید اینورتر حتما به سیستم حفاظتی دستگاه توجه لازم را داشته باشید.

در روش تست اینورتر میزان راندمان و توان درایو چک شود.

با اتصال وات متر به توان خروجی درایو می‌توان برای تست بازدهی اینورتر باید نسبت توان خروجی به توان ورودی محاسبه گردد. هر چه میزان بازدهی و راندمان اینورتر بالا باشد، در صرفه جویی انرژی و کارکرد بهینه اینورتر تاثیرگذاری بیشتری دارد. اگر بازدهی و راندمان اینورتر خیلی کم باشد، نشان‌دهنده مشکل بار، هارمونیک و تلفات اینورتر است. اگر توان خروجی اینورتر کمتر از توان ورودی باشد، احتمال خرابی داخلی اینورتر وجود دارد و کارکرد اینورتر کاهش می‌یابد. کاهش توان خروجی اینورتر در اثر فرسودگی یا اتصالات ضعیف قطعات داخلی اینورتر و خرابی ماژول توان ایجاد می‌شود.

پس از اتمام تست اینورتر چه کاری باید انجام داد؟

در طول فرایند روش تست اینورتر، پارامترهای مختلف مانند جریان، توان، ولتاژ ورودی و خروجی، توان ورودی و خروجی، کیفیت موج را ثبت کنید تا وضعیت کارکرد اینورتر را بتوان تجزیه و تحلیل کرد. ثبت داده‌ها کمک بسزایی در بررسی مجدد نتایج اینورتر می‌کند و در واقع ثبت داده‌ها یک مرجع مهم برای مقایسه کردن است که اعتبار نتایج تست اینورتر را تضمین می‌کند.

جمع بندی نهایی درباره روش تست اینورتر

در روش تست اینورتر نیاز به تخصص و ابزارهای اندازه گیری دارد که باید در حین فرایند روش تست اینورتر، باید نکات ایمنی را رعایت کرد. این تست و عیب یابی اینورتر کمک می‌کند تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری شود و سریع‌تر ایرادات را رفع کرد. در نهایت طول عمر اینورتر افزایش می‌یابد.

سوالات متداول در رابطه با روش تست اینورتر

۱. آیا می‌توانم بدون روشن کردن برق، سالم بودن اینورتر را تست کنم؟ (تست سرد)
بله، این ایمن‌ترین و اولین روش تست اینورتر است که به “تست سرد” یا “تست دیودی” معروف است. با استفاده از یک مولتی‌متر در حالت تست دیود، می‌توانید پل دیود ورودی (Rectifier) و ماژول‌های IGBT خروجی را چک کنید. اگر بین پایه‌های قدرت (R, S, T و U, V, W) و پایه‌های باس DC (+ و -) اتصالی یا مدار باز غیرعادی وجود داشته باشد، اینورتر سوخته است.

۲. تست لامپ (Lamp Test) برای اینورتر چیست و چه کاربردی دارد؟
این یک روش سنتی اما بسیار کارآمد برای جلوگیری از انفجار اینورتر هنگام اتصال به برق است. در این روش، سه عدد لامپ رشته‌ای (مثلاً ۱۰۰ وات) را به صورت سری با فازهای ورودی اینورتر می‌بندیم.

• اگر هنگام وصل برق، لامپ‌ها پرنور روشن شدند و روشن ماندند، یعنی در ورودی اینورتر “اتصال کوتاه” وجود دارد.
• اگر لامپ‌ها لحظه‌ای روشن و سپس خاموش (یا کم‌نور) شدند، یعنی مدار شارژ خازن‌ها سالم است و احتمالاً اتصالی در ورودی ندارید.

۳. چگونه بفهمم در روش تست اینورتر ماژول IGBT اینورتر سوخته است؟
خرابی IGBT معمولاً به دو صورت است: اتصال کوتاه (Short) یا قطع کامل (Open).

• با مولتی‌متر: در تست دیودی، پراب‌ها را بین خروجی‌های (U, V, W) و ترمینال‌های DC (+ و -) قرار دهید. باید اعدادی مشابه (مثلاً حدود ۰.۴ تا ۰.۶ ولت) ببینید. اگر یکی از پایه‌ها بوق ممتد زد (اتصال کوتاه) یا عددی نشان نداد (مدار باز)، IGBT آن فاز سوخته است.
• علائم ظاهری: معمولاً سوختن IGBT با صدای انفجار، دود سیاه و پریدن فیوز اصلی تابلو همراه است.

۴. چرا خروجی ولتاژ اینورتر در روش تست اینورتر نامتقارن است (Unbalanced Voltage)؟
اگر ولتاژ بین فازهای خروجی (مثلاً U-V با V-W) اختلاف زیادی داشته باشد، دلایل زیر محتمل است:

1. خرابی یا ضعیف شدن یکی از IGBTها.
2. مشکل در مدار درایور (Firing Circuit) که فرمان گیت را به IGBT می‌دهد.
3. قطع شدن یکی از سیم‌های داخلی یا شل بودن اتصالات ترمینال‌ها.

۵. در روش تست اینورتر قبل از دست زدن به ترمینال‌های اینورتر خاموش، چه نکته ایمنی را باید رعایت کنم؟
بسیار حیاتی است که بدانید خازن‌های باس DC (خازن‌های بزرگ الکترولیتی داخل درایو) می‌توانند تا دقایقی بعد از قطع برق، ولتاژ کشنده (بیش از ۵۰۰ ولت) را در خود ذخیره کنند. حتماً پس از قطع برق، صبر کنید تا صفحه نمایش کاملاً خاموش شود و با مولتی‌متر ولتاژ ترمینال‌های DC+ و DC- را چک کنید تا به زیر ۵۰ ولت رسیده باشد.

۶. ارور “Over Current” (اضافه جریان) در روش تست اینورتر معمولاً نشانه چیست؟
این رایج‌ترین خطا در روش تست اینورتر است و می‌تواند ناشی از موارد زیر باشد:

• سوختن سیم‌پیچ موتور یا اتصال کوتاه در کابل‌های موتور.
• گیرپاژ کردن مکانیکی موتور (بار بیش از حد).
• تنظیم اشتباه پارامترهای موتور (ACC زمان شتاب خیلی کم).
• و در بدترین حالت: سوختن سنسور جریان (CT) داخلی یا IGBT خود اینورتر.

۷. آیا در روش تست اینورتر خراب بودن خازن‌های DC Bus قابل تعمیر است؟
بله. خازن‌ها قطعات مصرفی هستند و بعد از چند سال (معمولاً ۵ تا ۱۰ سال) خاصیت خود را از دست می‌دهند، باد می‌کنند یا نشت می‌دهند. این خرابی باعث می‌شود اینورتر زیر بار “ریپل” بزند و ارور Undervoltage دهد. با تعویض خازن‌ها توسط تعمیرکار متخصص، درایو احیا می‌شود.

۸. آیا می‌توانم اینورتر را بدون موتور تست کنم؟
بله، اکثر اینورترها (اگر روی حالت کنترل برداری یا Vector Control نباشند) اجازه می‌دهند بدون اتصال موتور، فرمان Run را صادر کنید. در این حالت می‌توانید با مولتی‌متر ولتاژ خروجی را چک کنید که آیا متعادل است یا خیر. اما توجه کنید که تست واقعی قدرت تنها زیر بار (با موتور) مشخص می‌شود.

۹. در روش تست اینورتر اگر اینورتر روشن نمی‌شود (Dead Drive)، مشکل از کجاست؟
اگر برق ورودی وصل است اما صفحه نمایش (Keypad) روشن نمی‌شود، معمولاً مشکل از موارد زیر است:

• سوختن مقاومت شارژ نرم (Soft Charge Resistor) یا کنتاکتور بای‌پس.
• خرابی منبع تغذیه سوئیچینگ داخلی (SMPS) که برق برد کنترل را تامین می‌کند.
• قطع بودن پل دیود ورودی.

۱۰. آیا تعمیر اینورتر مقرون‌ به‌ صرفه است یا باید نو بخرم؟
این بستگی به توان و برند اینورتر دارد.

• برای توان‌های پایین (زیر ۴ کیلووات) معمولاً خرید نو به‌صرفه‌تر است.

• برای توان‌های بالا و برندهای معتبر (مثل زیمنس، ABB، اشنایدر)، تعمیرات تخصصی کاملاً توجیه اقتصادی دارد، به شرطی که توسط متخصصین مجرب انجام شود.

همچنین می توانید مقاله های زیر را نیز مطالعه کنید :

1. بهترین کلید اتوماتیک
2. پی ال سی چیست